Učitavam...

Kineske investicije u Srbiji: Veliki jaz između obećanog i realizovanog

Iako se zvaničnici u Srbiji hvale vrtoglavim ciframa kineskog ulaganja, zvanični podaci pokazuju da su cifre sa terena daleko manje. Investicije Narodne Republike Kine, prema podacima Narodne banke u Srbiji, u proteklih deset godina ukupno iznose 1,6 milijardi eura, što je svega deseti dio onoga što najviši zvaničnici u Srbiji u svojim izjavama navode kao kineske investicije, piše Radio Slobodna Evropa.

“Ukupno kineske investicije u projekte koji su već realizovani, na kojima se radi i koji se planiraju, dostigle 10 milijardi eura”, navela je u izjavi za medije 11. aprila 2019. premijerka Srbije Ana Brnabić, nakon sastanka sa kineskim premijerom Li Kećangom u okviru samita zemalja centralne i istočne Evrope i Kine u Dubrovniku.

Na realizovane investicije, od toga, prema podacima Narodne banke Srbije, koje je Radio Slobodna Evropa (RSE) dobio na upit, otpada svega nešto više od milijardu i po eura. Strane direktne investicije podrazumjevaju ulaganje novca (kapitala) preduzeća jedne zemlje u preduzeće druge zemlje. Strani investitor ulaganjem stiče pravo da kontroliše i upravlja preduzećem u koje je uložio novac.

Na osnovu čega je predsjednica Vlade Srbije iznijela podatak o kineskim investicijama vrijednim više od 10 milijardi i o kojim investicijama je riječ – pitanja su na koja RSE nije dobio odgovor od kabineta premijerke do objavljivanja ovog teksta.

I dok je nivo realizovanih kineskih investicija, odnosno stranih direktnih ulaganja, u Srbiju poznat, podaci o tome koliko je koja kineska kompanija investirala u Srbiji nisu dostupni javnosti. Taj podatak nemoguće je dobiti od Narodne banke Srbije, koja ne objavljuje podatke o pojedinačnim investicijama iz Kine, već samo zbirno.

‘Skromne i ispod očekivanog nivoa’

Investicije Kine u Srbiju u porastu su od 2016. godine, na šta ukazuju podaci Narodne banke Srbije. Čak 90 odsto investicija realizovano je u periodu od 2016. do 2019, pokazuju podaci NBS. Međutim, ni taj porast ne može da sakrije činjenicu da su realizovane investicije daleko od onog što je najavljeno.

„Ono što je karakteristika je to da ih ima mnogo manje no što smo mi očekivali, no što su oni najavljivali, bilo sa stanovništva pompeznosti tih najava, bilo sa stanovišta nivoa ukupnih političkih odnosa, bilo sa stanovišta davanja značaja Kini kao ekonomskom partneru“, navodi u izjavi za RSE Dragana Mitrović, profesorka na Fakultetu političkih nauka u Beogradu i direktorka Instituta za azijske studije.

Ona pojašnjava da je to karakteristično uopšte za kineske investicije u 17 država Centralne i Jugoistočne Evrope u okviru Inicijative „Pojas i put“.

„Ovakvo ekonomsko prisustvo Kine, osim onog koji je daleko dominantniji kao prisustvo Kine kao trgovačke supersile, gdje ona sa svim ovim zemljama pa i sa Srbijom, ima trgovinski suficit nevjerovatno disproporcionalan obimu trgovinske razmjene je da Kina kroz investicije želi da pojača svoj značaj kao ekonomskog partnera“, objašnjava Mitrović.

Na osnovu baze podataka Narodne banke Srbije vidi se da su investicije iz Kine u 2019. u ukupnom iznosu od 321,8 miliona eura činile osam odsto od ukupnih investicija svih država u Srbiju (3,8 milijardi eura). Primjera radi, u 2019. EU je u Srbiju investirala 3,2 milijarde eura, što je gotovo 85 odsto svih investicija u Srbiju u prethodnoj godini.

Upravo od 2016. Kina jača svoje prisustvo u regionu Zapadnog Balkana, a prema publikaciji o saradnji Kine sa državama Centralne i Istočne Evrope (17+1) koja odnose Kine i 17 zemalja te regije analizira kroz tri odvojena područja – političko, ekonomsko i društveno – “Srbija se može shvatiti kao zemlja sa najintenzivnijom saradnjom sa Kinom od svih balkanskih država”. Publikacija je objavljena u aprilu 2020. na sajtu “Posmatrači Kine u Centralnoj i Istočnoj Evropi” (CHOICE) – međunarodnom konzorcijumu stručnjaka koji analiziraju uticaj Kine u tim regijama.

Ekonomska saradnja Srbije sa Kinom ne može se odvojiti od političke saradnje, navodi u razgovoru za RSE Stefan Vladisavljev jedan od autora publikacije i programski asistent u nevladinom Beogradskom fondu za političku izuzetnost (BFPI).

„Srbija kao država kandidat još uvijek nema usvojen skrining mehanizam koji ocjenjuje pravi uticaj stranih direktnih investicija koji je od 2019. godine postao obaveza za sve države članice EU, što negdje otvara mogućnost da se i kroz same investicije širi ne samo ekonomski uticaj, već i politički uticaj“, pojašnjava Vladisavljev.

„Srbija kao država kandidat još uvijek nema usvojen skrining mehanizam koji ocjenjuje pravi uticaj stranih direktnih investicija koji je od 2019. godine postao obaveza za sve države članice EU, što negdje otvara mogućnost da se i kroz same investicije širi ne samo ekonomski uticaj, već i politički uticaj“, pojašnjava Vladisavljev.

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *